วันอาทิตย์ที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2556

อาจารย์มหาลัยกับครูสพฐ 1



2013.10.14
มีประเด็นเรื่องค่าตอบแทนระหว่างครูสพฐ กับ อาจารย์มหาลัยที่รายรับได้น้อยกว่าครูสพฐในตำแหน่งที่เท่ากันเมื่อกลางปี 2556 เราก็อยากแสดงความคิดเห็นตามมุมมองประสบการณ์อันน้อยนิดของเรา เราก็มีเพื่อนและญาติเป็นครู ส่วนเราก็ทำงานเป็นอาจารย์ แล้วเราคิดว่าพอจะเข้าใจทั้งสองฝ่ายเพราะก็เคยเป็นศิษย์ของทั้งสองฝ่ายมาก่อน แต่ตอนนี้เราเป็นอาจารย์ที่ลามาเป็นนักเรียนอ่ะนะครับ ครูสพฐและอาจารย์มหาลัยสำคัญทั้งหมดและเกี่ยวพันกันอยู่ต่อการพัฒนาประเทศอย่างแยกไม่ได้เลย

เราเคยไปเรียนเมืองนอกตอนป.โท (โชคดีได้ทุนรัฐบาลเยอรมัน) เพื่อนชาวต่างชาติพูดว่า อาจารย์มหาลัยเป็นงานที่ Lazy job (งานที่ขี้เกียจ ประมาณเย้ยหยันว่า เช้าชาม เย็นชาม) เราไม่เข้าใจตอนนั้น เพราะเราไม่เคยเป็นอาจารย์ แต่ตอนนี้เราเข้าใจแล้วว่าเค้าคงไม่เข้าใจงานอาจารย์จริงๆ คงเห็นแต่เวลาที่อาจารย์สอนเค้าในชั้นเรียน แต่ถ้าตอนนี้ได้ยินคนใกล้ตัวพูดอีกก็คงต้องอธิบายให้เข้าใจ ลบอคติเค้าไปถ้าปัญญาและบุญเค้ามี

"อาจารย์มหาลัยที่ไม่ดีก็มีเยอะ ที่ดีก็แยะ(เช่นเดียวกับครูสพฐ) ถ้าอาจารย์ดีมีเยอะ จะปั้นครูสพฐดีๆได้เยอะ เด็กไทยที่ดีก็จะเยอะ ชาติก็จะไปได้ดีถ้าช่วยกันร่วมพัฒนา"

++อาจารย์มหาลัย++
อาจารย์มหาลัยที่ดี ก็ย่อมจะปั้นเด็กที่ดีออกมา (ส่วนหนึ่งคือครูสพฐในอนาคต) เราใช้เวลาในการสอนน้อยอันนี้ยอมรับ หากแต่เราสอนสิ่งใหม่ๆในโลก เล่าสิ่งเก่าๆที่โลกเจอแล้ว เวลาที่เหลือไม่มากนักของเราในแต่ละวัน (ถ้าคิดแค่เวลาทำงานในมหาลัย) เราก็จะทำงานวิจัยหาสิ่งใหม่ๆ อ่านค้นคว้าสิ่งใหม่ๆ เราอ่านหนังสือฝรั่งเพื่อให้ได้ความรู้ใหม่ๆและตรงจริงๆ มาสอน แนะนำเด็กๆและตีพิมพ์ผลงานวิจัย 


เราไม่มีโอทีเป็นตัวเงินจริงๆ เราคิดว่าเราโชคดีที่มีเวลาทั้งชีวิตให้เราทำงานที่ชอบไม่เฉพาะแต่ในเวลาที่อยู่มหาลัย เรากลับบ้านก็ต้องอ่านหนังสือฝรั่งอีก เราเตรียมสอน ตรวจการบ้าน เราพยายามจะสอนแบบใหม่ๆ คิดงานวิจัยใหม่ๆตลอดเวลา เรานอนดึกหลังเที่ยงคืน เราตื่นเช้ามีภาระดูแลครอบครัว เราไม่ดูละครน้ำเน่า เราพยายามแต่งตำราใหม่ๆ เราพยายามพัฒนาตนเองตลอดเวลาเพื่อตามความก้าวหน้าของวิชาการที่เราสนใจ เราพยายามเปลี่ยนโลกเล็กๆที่อยู่ใกล้ๆตัวเราและพัฒนาสิ่งรอบๆตัวเราเท่าที่เราจะทำได้ 

เราพยายามเข้าประชุมวิชาการเพื่อตามให้ทันโลกที่เราสนใจ เราพยายามแลกเปลี่ยนความรู้กับผู้ที่สนใจคล้ายเราด้วยการนำเสนองานวิจัยที่เราร่วมกันทำ เราจะรู้สึกละอายทุกครั้งถ้าเราไม่รู้เรี่องจริงๆในงานของเราและที่เกี่ยวข้อง เราไม่ได้ฉลาดและรอบรู้ไปทุกเรื่อง แต่เรารู้ตัวเราอยู่เสมอว่าด้อยอะไรแล้วพยายามปรับปรุงหากคิดว่ามันจะดีต่อสังคมแล้วเราจะพยายามเรียนรู้ในสิ่งเหล่านั้น เราพยายามลดมานะทิฐิของเราออกไปเพื่อให้รู้มากขึ้น เรามีประสบการณ์ในการอยู่และเรียนในต่างประเทศโดยตรง(อาจารย์มหาลัยส่วนใหญ่มักจะมีอย่างน้อยช่วงเวลาหนึ่งของการเรียนในต่างประเทศเพื่อให้ได้ประสบการณ์ตรงจากเจ้าของความรู้)

 เราพยายามถ่ายทอดประสบการณ์ตรงที่เราได้มาจากต่างประเทศให้เด็กของเราได้รู้ถึงความก้าวหน้าและสิ่งที่เราคิดว่าดีต่อพวกเขาก็เพื่อความเป็นสากลของเด็กเรา เราและประเทศเรา เราไม่ได้สอนแต่เนื้อหาอย่างเดียวแต่เรายังปลูกฝังอุดมการณ์ที่ดีให้แก่เด็กในยามที่เรามีโอกาสโดยยกตัวอย่าง เช่นการตรงต่อเวลา ขยัน รับผิดชอบต่องาน คำไหนคำนั้น ได้คือได้ไม่ได้คือไม่ได้แต่ต้องมีเหตุผล มีระเบียบวินัย ไม่ย่อท้ออะไรง่ายๆจนกว่าจะได้คำตอบที่สุด ซื่อสัตย์ต่องานที่เราทำ ให้เกียรติทุกเหล่าทั้งความคิดความเชื่อ เคารพความเห็นที่แตกต่าง พยายามทำตัวให้สุภาพ ประหยัดไม่ฟุ้งเฟ้อ เหล่านี้คือคุณสมบัติของคนในประเทศเจริญแล้ว 

เราพยายามมีส่วนร่วมในการปรับปรุงงานวิจัยให้นักวิจัยรุ่นน้องด้วยการอ่านผลงานอย่างไม่คิดค่าตอบแทน (เป็นหนึ่งในกิจกรรมที่คนทั่วไปมองไม่เห็น) เราพยายามปลูกฝังแนะแนวทางการทำวิจัยให้เด็กเราก่อนจบไปสู่ระดับบัณฑิตศึกษา เรามอบประสบการณ์ทางวิชาการให้พวกเด็กด้วยการพาไปเข้าแข่งงานวิชาการ เราพาไปดูงานในหน่วยงานสร้างแรงบันดาลใจ เราพาเด็กเราออกภาคสนามไปฝึกปฎิบัติงานจริงๆ "เราพยายามพัฒนาเด็กๆของเรา พร้อมกับพัฒนาตัวเราเองไปด้วย"  เราพยายามส่งเสริมให้เด็กได้ประสบการณ์การทำงานจริงจากการฝึกงาน เราพยายามหาช่องทางให้เด็กมีงานทำทันทีหลังจากเรียนจบสำหรับผู้ที่อยากหรือมีความจำเป็นต้องทำงาน เราพยายามแนะแนวเด็กให้เรียนต่อเมื่อมีโอกาศที่พร้อม แล้วเรามักจะหาโอกาศเผยแพร่ความรู้ที่คิดว่าดีให้ครูด้วยการเปิดโครงการอบรมให้ครูสพฐและคนทั่วไปได้เรียนรู้ความก้าวหน้าทางวิชาการเพิ่มเติมความรู้ที่มีอยู่เพื่อไปสอนเด็กต่อไป แต่... งานประเมินคุณภาพการศึกษา งานบริการวิชาการ งานบริหารการศึกษา งานอื่นๆที่คล้ายครูสพฐเราก็ต้องทำให้ดี ตามกำลังของแต่ละคน

วันพฤหัสบดีที่ 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2556

ขอสดุดีแม่นวล ผศ.ดร.นวลศิริ วงศ์ทางสวัสดิ์ (จีออ มอชอ)


วันนี้มีเรื่องน่าใจหายมากครับสำหรับผมผู้เคยเป็นนักศึกษาภูมิศาสตร์ จีออ มช. (แต่ยังไม่สามารถเรียกตัวเองได้ว่าเป็นนักภูมิศาสตร์แม้ว่าจะเคยสอนนิสิตภูมิศาสตร์ก็ตาม) เพราะวงการภูมิศาสตร์เมืองไทยได้สูญเสียบุคลากรทางด้านภูมิศาสตร์กายภาพที่สร้างนักภูมิศาสตร์ที่มีคุณภาพกลุ่มหนึ่งมาพัฒนาประเทศไทย ไปเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 30 พฤษภาคม 2556

 

ท่านผศ.ดร.นวลศิริ วงศ์ทางสวัสดิ์ อดีตหัวหน้าภาควิชาภูมิศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ท่านเป็นอาจารย์ยุคแรกๆของภาควิชานี้ครับ ผมไม่เคยได้เรียนกับท่านเพราะปีที่ผมเข้าเรียนมหาวิทยาลัยนั้นเป็นปีที่ท่านเกษียณอายุราชการพอดีซึ่งเป็นที่น่าเสียดายอย่างยิ่งที่ผมพลาดโอกาสสำคัญนี้ไป แต่ท่านก็ยังมาช่วยสอนให้กับภาควิชาอยู่แม้ว่าจะเกษียนอายุไปแล้วก็ตาม แต่พอถึงภาคการศึกษาที่ต้องเลือกเรียนผมก็ดันไม่มีโอกาศกับท่านอยู่ดี เพราะไปลงเรียนวิชาอื่นแทนซึ่งเป็นที่น่าเสียดายอย่างยิ่ง พอมารู้ทีหลังจากเรียนจบแล้วตอนมาเป็นอาจารย์ ก็ยิ่งรู้ไปอีกว่าท่านได้เป็นผู้เชียวชาญอย่างมากทางด้านภูมิสัณฐานวิทยา (geomorphology) โดยเฉพาะทางภาคเหนือ มีหนังสือตำราที่ท่านแต่งด้วย ท่านจบปริญญาเอกทางด้านนี้มาจากประเทศฝรั่งเศส โดยพื้นฐานเป็นภูมิศาสตร์จากจุฬาลงกรณ์ โดยได้เกียรตินิยม เดินทางมาสอนและใช้ชีวิตอยู่ที่เชียงใหม่หลังเรียนจบป.ตรีและหลักสูตรครุศาสตร์ ก็ยาวจนกระทั่งบั้นปลายชีวิต ท่านคงรักและผูกพันกับดินแดนแห่งนี้มากๆ ทั้งเด็กนักศึกษา เพื่อนอาจารย์ ผู้คน มนต์เสน่ห์แห่งล้านนา

ผมได้เรียนรู้ตัวท่านจากงานเขียนของเวป CMGEO ที่ทางรุ่นพี่ภูมิศาสตร์เชียงใหม่ได้จัดทำขึ้น “เมื่อแรกมาอยู่คณะสังคมศาสตร์” กับ คลิปที่เพื่อนผม อาจารย์ ศราวุธ พงษ์ลี้รัตน์ (หนุ่ย) “มุทิตาจิต อ.พงษ์อินทร์ ”  เป็นผู้จัดทำ ทำให้ได้รู้ตัวตนของท่านว่าเป็นผู้อุทิศตัวตนให้วงการการศึกษาด้านภูมิศาสตร์ของประเทศไทยอย่างแท้จริง ท่านมีความตั้งใจที่ดีที่จะมาเป็นครู มีการวางแผนและเตรียมตัวมาแล้วอย่างดี และท่านได้พัฒนาตนเองจนไปถึงจุดที่ท่านพอใจ ทุกอย่างบรรลุหมดแล้วในความคิดของผม ท่านได้สร้างนักภูมิศาสตร์ที่มีคุณภาพในช่วงเวลาที่ท่านทำหน้าที่เป็นครู ท่านคลุกคลีเอาใจใส่เด็กนักศึกษาของท่านดุจดั่งแม่ที่มีความรักที่บริสุทธิ์และอ่อนโยนให้กับลูกๆอยู่เสมอ ท่านพาเด็กๆออกภาคสนามไปดูสภาพภูมิประเทศจริงๆ ให้เด็กได้มีประสบการณ์จริงๆนอกตำรา ท่านคลุกคลีและให้ความรู้กับเด็กๆนักศึกษาไม่เลือกเผ่าพันธ์ วรรณะ หมู่เหล่า ท่านอุทิศตนให้กับงานวิชาการของสมาคมภูมิศาสตร์แห่งประเทศไทย ท่านอุทิศตนรับใช้ภาควิชาภูมิศาสตร์และคณะสังคมศาสตร์ และมหาวิทยาลัย และประเทศไทย อันเป็นแผ่นดินเกิดของท่านได้อย่างเต็มความสามารถของมนุษย์คนหนึ่งจะทำได้แล้ว ผมคิดว่าสิ่งที่ท่านทำมาทั้งหมดนั้น ก็สามารถตอบคำถามของผมได้แล้วว่า คนเราเกิดมาทำไม ? 

"ชาติกำเนิดหรือวงศ์ตระกูลไม่ใช่เรื่องสำคัญ แต่สำคัญว่าเราได้ให้สิ่งที่มีค่าอะไรกับแผ่นดินก่อนที่เราจะลาโลกนี้ไป"
"แผ่นดินเกิดไม่จำเป็นต้องเป็นแผ่นดินตายเสมอ แต่ขอให้เป็นแผ่นดินที่เราได้ร่วมพัฒนา"
"อยู่และกินกับแผ่นดินไหน ก็ต้องทำให้แผ่นดินนั้นเจริญให้ได้ แม้ว่าหลังจากเราได้ลาโลกไปแล้ว"

ผมขอสดุดีท่านอาจารย์ ผศ.ดร.นวลศิริ วงทางสวัสดิ์ หรือ แม่นวล ของเด็กๆนักศึกษาภูมิศาสตร์เชียงใหม่ มาไว้ที่นี้ด้วย อะไรก็ตามที่ท่านได้ทำไว้ดีแล้วนั้น สิ่งแหล่านั้นจะคงอยู่กับแผ่นดินไทยตลอดไป กำลังใจดีๆที่ท่านได้มอบไว้ก็จะเป็นกำลังต่อไปให้กับเด็กๆรุ่นหลังได้สานต่อไป ขอบคุณด้วยใจจริงครับ

ปล.ผมยอมรับและพูดด้วยความความเคารพอย่างจริงใจว่า ในภาควิชาภูมิศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เป็นสถาบันแห่งหนึ่งที่มีอาจารย์หลายท่านที่อุทิศตัวตนในการพัฒนากำลังของชาติ และเป็นแบบอย่างที่ดีให้กับเด็กๆเหล่านั้น นั่นคงเพราะรากฐานที่ดีที่ถูกวางไว้ตอนตั้งภาควิชาของคณะผู้ก่อตั้งได้สร้างสิ่งดีๆไว้จนสืบต่อมาจนถึงปัจจุบัน ผมขอสดุดีและขอเดินตามรอยท่านเหล่านั้น ให้ได้สักหนึ่งในสิบที่ท่านเหล่านั้นได้ทำไว้ ก็ไม่เสียทีที่เกิดมาชาตินี้แล้วครับ