วันอาทิตย์ที่ 6 มกราคม พ.ศ. 2556

ดูงานหน่วยงานวิจัยกรมอุตุญี่ปุ่น(MRI-JMA)-โตเกียว



หน่วยงานวิจัยกรมอุตุญี่ปุ่น(MRI-JMA)-โตเกียว
เล่าย้อนหลังช่วงวันที่ 5-7 ธันวาคม 2012 ได้เดินไปโตเกียวเพื่อดูงานกรมอุตุนิยมวิทยาของญี่ปุ่น (JMA)  และหน่วยงานวิจัยด้านอุตุนิยมวิทยาที่TSUKUBA ชื่อ MRI  ไปกับคณะนักวิจัยของ WMO  จากประเทศแทนซาเนียและเมียนมาร์เพื่อนบ้านเรานี่เอง คนพวกนี้ทำงานให้กับกรมอุตุในบ้านเค้าแล้วได้ถูกส่งตัวมาอบรมและวิจัยระยะสั้นที่ญี่ปุ่น 6 เดือน เราสามคนนั่งชินกันเซนไปที่โตเกียวก่อนในวันที่5 ใช้เวลาแค่สองชั่วโมงกับระยะทาง 400 กิโลเมตร ไม่ได้เป็นครั้งแรกของผม เลยไม่ได้รู้สึกตื่นเต้น แต่ก็ยังทึ่งในความเร็ว สะดวก และชาญฉลาดของญี่ปุ่นอยู่ดี

วันที่สอง 6 ธค. 2012 ต้องเดินทางไปที่ Tsukuba เป็นเมืองวิจัย มีศูนย์วิจัยมากมายหลายด้านที่นี่ ต้องเดินทางด้านรถไฟด่วน Tsukuba express ใช้เวลาหนึ่งชั่วโมงจากสถานีโตเกียว เป็นครั้งที่สองเหมือนกันเพราะปีที่แล้ว 2011 ได้เดินทางมาดูหน่วยงานทางด้านเทคโนโลยีอวกาศ (JAXA) แต่ครานี้ได้มาดู MRI สมใจอยากแล้ว MRI ตั้งขึ้นเพื่อวิจัยเรื่องที่เกี่ยวกับอุตุนิยมวิทยา มีเครื่องตรวจวัดตัวแปรทางอากาศ มีสำนักงานคอย calibrate หรือเช็คสอบอุปกรณ์ตรวจวัด มีเรดาร์ดอปเปอร์ระบบ c-band สองความถี่ใช้ในงานวิจัย มีหน่วยงานพัฒนาโมเดลอุตุนิยมวิทยา หน่วยงานวิจัยเกี่ยวกับอุตุที่ใช้ดาวเทียม เรดาร์ภาคพื้น โดยผลงานที่วิจัยจะต้องตีพิมพ์เพื่อลงวารสารวิชาการด้านอุตุนิยมวิทยา แล้วมีการนำเสนอผลงานปากเปล่าทุกๆฤดูใบไม้ผลิ และฤดูใบไม้ร่วงของทุกปี ข้างในนี้มีอุปกรณ์นันทนาการ สถานที่พร้อมสรรพ์ มีสนามเทนนิส สระว่ายน้ำพร้อมให้นักวิจัยได้ผ่อนคลาย จะได้เค้นเอาผลงานที่ดีออกมา

พอวันที่สาม 7 ธ.ค. ต้องไปดู สำนักงานใหญ่กรมอุตุที่โตเกียว (JMA) แต่ก่อนไปนั้น อาจารย์ ISHIHARA ซึ่งเป็นผู้นำคณะซึ่งเคยเป็นผู้บริหารของกรมอุตุมาก่อนที่จะเกษียณ มาเป็นนักอาจารย์และนักวิจัยในเกียวได ได้พาไปเที่ยววัด ASAKUSA  พร้อมกับล่องเรือในแม่น้ำ Sumida  ไปขึ้นที่วัด Hamarikyu  เป็นสวนที่โชกุนในสมัยเอโดะใช้เป็นที่รับรองของไดเมียวจากเมืองต่างๆ
จากนั้นก็ไปดูงานที่ JMA headquater ดูในส่วนการพยากรณ์อากาศที่ทันสมัย มีการทำงานตลอด24ชม. ไปดูระบบควบคุมอุปกรณ์ตรวจวัดอากาศอัตโนมัติ สามารถควบคุมได้ทุกตัวทั่วประเทศ และที่สำคัญ ระบบควบคุมเรดาร์ตรวจน้ำฝนนั้นก็สามารถควบคุมพร้อมปรับโมดได้ที่นี่ เครื่องไหนเสียก็จะแสดงสถานะตรงนั้นเลยแล้วส่งจนท.ไปซ่อมด่วน ที่นี่เค้าให้คำปรึกษากับหน่วยงานอุตุนิยมวิทยาทั่วโลก ให้มาดูงานแลกเปลี่ยนความรู้กัน ประเทศไทยก็เคยมาดูงานเมื่อสองอาทิตย์ก่อนก่อนที่ผมจะเดินทางมาเยือน เห็นว่าเป็นจนท.กรมอุตุ จะพัฒนาระบบเรดาร์ของเมืองไทย ขอให้พัฒนาต่อไปนะครับ

เที่ยวฮิโรชิม่า-หยุดปีใหม่ที่ญี่ปุ่น



ฮิโรชิม่า-หยุดปีใหม่ที่ญี่ปุ่น


 ฮิโรชิมาโดม

ปีนี้เป็นปีที่ 3 แล้วที่ได้หยุดปีใหม่ 2013 ปีแรกที่ได้มาเรียนที่นี่ไม่ได้ไปไหนเลย เพราะไม่ชินกับระบบการปิดปีใหม่ที่นี่ คือ เค้าจะหยุดสัปดาห์สุดท้ายก่อนสิ้นปีไปจนถึงสัปดาห์แรกของปีใหม่ นี่คือวัฒนธรรมในแลปผม แต่ช่วงที่ทำงานนี่ก็ทำจริงๆจังๆกันเลยนะครับ จันทร์ถึงเสาร์ กลับบ้านไปก็ยังไปอ่านเปเปอร์อีก เป็นการผ่อนคลายตามนักวิทยาศาสตร์ที่สนใจความจริงจากธรรมชาติ บางคนวันอาทิตย์ก็ยังมาอีก ก่อนปิดปีใหม่ก็ส่งดราฟท์เปเปอร์แรกของผม (ช้าหน่อย) ไปให้อาจารย์ตรวจ 

ช่วงปิดปีใหม่คนญี่ปุ่นจะเดินทางกลับบ้านไปหาครอบครัว ไปเที่ยวกับเพื่อน ไปเที่ยวกับแฟน หรือพาครอบครัวไปเที่ยว มีตั๋วราคาถูกที่ใช้เดินทางสำหรับช่วงปิดยาวนี้ ชื่อว่า Seishun18 Kippu ราคา 11,500 เยน ใช้ได้ 5 วัน กับรถ JR and loal train ขายสามช่วงคือ ฤดูใบไม้ผลิ ฤดูร้อน ฤดูหนาว ผมไปซื้อที่ร้านขายตั๋วถูกได้มา 4 ใบ ราคา 9000 เยน เลยเดินทางไปฮิโรชิมา เพื่อไปดูบ้านเมืองเค้ากับภรรยา เหนื่อยหน่อย แต่ก็ได้เห็นบ้านเมืองเค้าเหมือนกัน นักเรียนจนจนก็ต้องประหยัดอย่างนี้แหละครับ แต่ผมก็ชอบกับตั๋วประเภทนี้ เพราะใช้เป็นปีที่สองแล้ว ปีที่แล้วก็ไปโตเกียวด้วยตั๋วแบบนี้ ไปชินกันเซนก็คงไม่ไหวไปกลับสองคนเกือบๆ5หมื่นเยน แพงเกินไปสำหรับชีวิตนักเรียน 

ผมออกจากเกียวโตตอน 7 โมงเช้า ไปถึงฮิโรชิมา 5 โมงเย็น ก็แวะตามรายทางไปเรื่อย เปลี่ยนบ่อยหน่อยดูบ้านดูเมืองเค้าเรื่อยไป ไล่ไปตั้งแต่ โอซาก้า โกเบ โอคายาม่า แล้วก็ไปจบที่ฮิโรชิมา เป็นระยะทางที่เหมาะแก่การใช้ตั๋วแบบนี้จริงๆ พอๆกับไปโตเกียว แต่ถ้าให้ไป คิวชูก็คงไม่ไหว คงต้องหาตั๋วเครื่องบินราคาถูกไปแทนน่าจะเหมาะกว่า เมืองฮิโรชิมา ฟื้นตัวเร็ว ก้าวไปสู่เมืองพาณิชย์อีกครั้ง เหมือนเมืองใหญ่ทั่วไปของภูมิภาค ไม่มีร่องรอยจากบอมบ์หลงเหลืออยู่ จะมีก็เพียงฮิโรชิมาโดม (A-bomb dome) วันแรกผมไปเที่ยว มิยาจิม่า  ไปดูโทริ เป็นประตูสีแดงที่สวยติดหนึ่งในสามวิวที่สวยที่สุดในญี่ปุ่น นั่ง JR แล้วไปต่อด้วยเรือเฟอรรี่ข้ามฟากไปยังศาลเจ้า Itsukushima มีหอยนางรมย่างให้กินสองตัวสี่ร้อยเยน ตามรายทางบนเกาะ วันสุดท้ายก่อนกลับผมแวะไปดูพิพิทภัณฑ์ฮิโรชิมา ได้อารมณ์ ความรู้สึก ไม่มีการตำหนิผู้ที่ทิ้งบอมบ์อย่างตรงๆ แต่ผู้ชมก็จะรู้สึกเข้าใจเหตุผลในการทิ้งว่าทำไมถึงต้องเป็นที่ฮิโรชิม่า และนางาซางิ ทำไมไม่เกียวโต ที่จับได้คือ เมืองฮิโรชิม่ามีขนาดเหมาะสมกับการทิ้งระเบิด เขาต้องการวัดประสิทธิภาพของระเบิดปรมาณู อีกทั้งเป็นศูนย์กลางทางทหารที่ไม่มีเชลยของฝ่ายพันธมิตรกักไว้ที่นี่ แนะนำให้ไปดูวันสุดท้ายก่อนกลับนะครับ ภาพในพิพิธภัณฑ์มันติดตาครับ ได้ความรู้แต่อาจนอนไม่หลับได้ถ้าเป็นคนอ่อนไหว

จริงๆมีที่อยากไปอีกหนึ่งที่คือ พิพิธภัณฑ์รถยนต์ของมาสด้า ที่มีศูนย์กลางการผลิตอยู่ที่ฮิโรชิม่า คล้ายกับโตโยต้าที่อยู่ที่นาโกย่า แต่คิดว่าน่าจะคล้ายๆกันแล้วก็เคยไปดูแล้วที่นาโกย่า เลยไม่ได้อยู่ในแผนที่จะไป

วันอาทิตย์ที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2555

วันศุกร์ที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2555

จิตสาธารณะในการใช้ห้องน้ำญี่ปุ่น


จิตสาธารณะในการใช้ห้องน้ำญี่ปุ่น
ถ้าหากใครเคยมาเที่ยวที่ประเทศญี่ปุ่นจะสงสัยในความเป็นระเบียบและสอาดของบ้านเมืองแห่งนี้เป็นอย่างมาก ผมก็ไม่เคยถามเพื่อนในแลปเหมือนกันว่ามันมีกฎหมายหรือบทลงโทษแก่ผู้ที่ทิ้งขยะหรือถ่มน้ำลายบนพื้นที่สาธารณะหรือไม่ เหมือนประเทศสิงคโปร์ที่เคยได้ยินมา แต่คนที่นี่ก็ไม่ได้ปฎิบัติตัวเป็นภาระสังคม แถมยังช่วยเหลือเกื้อกูลกันอีกต่างหากในการเก็บกวาด ห้องน้ำก็เช่นกันเป็นตัวอย่างที่ดีและใกล้ตัวมากๆ แลปผม(คิดว่าเหมือนกันทุกแลปในญี่ปุ่น)จะมีนักศึกษาตั้งแต่ป.ตรีปีสี่ ไปจนระดับหลังปริญญาเอก แล้วทุกคนรวมทั้งอาจารย์พวกเราจะใช้ห้องน้ำร่วมกันอย่างเสมอภาค ไม่มีแบ่งชนชั้นนี่ห้องน้ำอาจารย์นะ ห้ามเข้า ไม่มีครับ เพราะทุกคนที่มาใช้มีจิตสาธารณะ แล้วอีกประการคนทำความสะอาดห้องน้ำก็มีจิตสาธารณะ เค้าจะมาทำความสะอาดทุกวัน ตรงเวลา และมีมาตรฐานที่เท่าเทียมกันทุกวัน ทั้งที่เจ้าหน้าที่พวกนี้เป็นบุคคลที่มีสติปัญญาไม่ปรกตินะครับ คือเป็นโรคออร์ทิสติก แต่ได้รับการฝึกฝนให้ทำหน้าที่ในแต่ละวันเพื่อไม่ให้ดูว่าไร้ค่า ดูเอาสิครับ เค้าเอาใจใส่ทุกคนทุกชนชั้น ไม่ว่าผู้นั้นจะเป็นใคร แล้วคนพวกนี้ก็มีจิตสาธารณะและความรับผิดชอบในห้านที่ของตัวเค้าเองไม่แพ้คนปรกติอย่างเราๆเลย (แต่ไม่รู้บางทีเราก็อาจสู้เค้าไม่ได้นะครับ) แต่ตั้งแต่ผมอยู่มา ไม่เคยเลยสักวันที่จะสกปรกจนทนไม่ได้ เหมือนที่เคยเจอในเมืองจีนที่ผมเคยไปเรียนอยู่ในระยะเวลาสั้นๆเมื่อสิบปีก่อน บอกได้คำเดียวว่าหากท่านใดไม่เคยสูบบุหรี่ก็ต้องขอสูบใน ณเวลานั้นครับ เหมือนโน้ตพูดในเดี่ยวเก้านั่นแหละ

 ที่นี่ญี่ปุ่นทุกคนจะรับผิดชอบในสิ่งที่ทำลงไป และคิดเผื่อให้คนที่จะมาใช้ต่อ นี่คือปรัชญาขั้นสุดยอด ประเทศใดมี บ้านเมืองใดมี บ้านเมืองนั้นเจริญครับ เอาประยุกต์ได้ทุกอย่าง เช่น การเตะฟุตบอล นักฟุตบอลบ้านเราเมื่อก่อนก็ชอบเลี้ยงและทำตัวเด่น ครองบอลให้นานๆ แต่พอจวนตัวแล้วจึงค่อยส่ง เพื่อนร่วมทีมได้รับลูกไปก็ไปต่อไม่ได้ โดนแย่งซะงั้น เพราะไอ้คนส่งลูกนั้นไม่มีจิตสาธารณะ ไม่คิดเผื่อแผ่ แก่คนอื่น เห็นแก่ตัวว่ากันง่ายๆครับ เราควรจะปลูกฝังกันที่บ้าน พ่อแม่ ต้องสอนลูกว่าทำอะไรต้องรับผิดชอบสิ่งที่ตนทำและคิดเผื่อไปด้วยว่าจะสร้างความเดือดร้อนแก่คนอื่นหรือไม่ เอาแค่นี้ก่อนครับ ทำให้ได้ มาโรงเรียนอาจารย์ครูก็ต้องทำเป็นตัวอย่าง มหาลัยก็ต้องสอนเพราะเด็กนักศึกษาก็ต้องการตัวอย่าง โดยอาจารย์และบุคลากรต้องทำเป็นตัวอย่างแก่เด็กนักศึกษา เหมือนอาจารย์รุ่นพี่ผมคนนึงกำลังทำอยู่ที่คณะ ให้เด็กนักศึกษามาช่วยกันพัฒนาสถานที่ เก็บกวาด ปลูกฝังความเป็นระเบียบในการจอดรถ คิดเผื่อคนอื่น ช่วยกันทำ เริ่มที่ตัวของแต่ละคนก่อนแล้วสังคมก็จะดีตามมา

สถาบันวิจัยอุตุนิยมวิทยาของญี่ปุ่น MRI

สถาบันวิจัยอุตุนิยมวิทยาของญี่ปุ่น MRI
 

 หอสังเกตุการณ์อุุตุนิยมวิทยา
 

สถาบันวิจัยอุตุนิยมวิทยาของญี่ปุ่น Meteorological Research Institute(MRI) เป็นสถาบันหลักที่วิจัยเกี่ยวกับอุตุนิยมวิทยา สังกัดหน่วยงาน อุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่น หรือกรมอุตุประเทศญี่ปุ่น ประวัติก่อตั้งมาตั้งแต่ปี 1942 ปัจจุบันมีสำนังานใหญ่ตั้งอยู่ที่ Tsukuba มีงบประมาณการวิจัยในแต่ละปีมากถึง 3000 ล้านเยน หรือประมาณ 1000 ล้านบาทต่อปี (ผมว่าเงินจำนวนนี้ ประเทศไทยก็สามารถจัดสรรได้ถ้าทำจริงๆนะครับ) ทำให้มีงานวิจัยหลายส่วนที่เหมือนเป็นกระดูกสันหลังให้กับงานภาคปฎิบัติของกรม มีส่วนงานวิจัยหลายส่วน เช่น Forecast, climate, typhoon, Oceanogrphic, Meteorological Satellite and Observation System ส่วนงานนี้โปรเฟสของผมเคยเป็นนักวิจัยที่นี่มาก่อน นักวิจัยที่นี่ต้องมีผลงานเป็นรูปธรรมที่วัดได้ ก็ไม่พ้นเรื่องเปเปอร์ แล้วผลการวิจัยต้องนำไปใช้กับงานภาคปฎิบัติได้ตามแต่ละเรื่อง เช่น การคิดค้นอัลกอริทึมในการตรวจจับกระแสลมที่ปั่นป่วนด้วยดอปเปอร์เรดาร์ ก็จะนำไปใช้กับการตรวนสภาพอากาศรอบๆสนามบิน เพื่อระวังภัยให้กับเครื่องบินขึ้นลง

หลายหน่วยงานของญี่ปุ่นส่วนใหญ่จะมีสถาบันวิจัยเป็นของตนเอง เพื่อพัฒนาองค์ความรู้ ที่ผมรู้ก็ยังมีหน่วยงานกรมชลประทานของญี่ปุ่น ก็มีสถาบันวิจัยของตนเองเหมือนกัน ผมว่าประเทศไทยถึงเวลาแล้วที่จะต้องมีสถาบันวิจัยจริงๆที่ทำงานพัฒนาองค์ความรู้ที่วัดได้ แล้วป้อนให้กับงานภาคปฎิบัติ เพราะการศึกษา มหาลัยเราพร้อมแล้ว คนก็เริ่มมีมากขึ้น แต่งานวิจัยเราไปไหนไม่ได้ ก็เพราะการจัดระบบส่วนงานในกรมกองของเรายังล้าหลัง เจ้าพนักงานรัฐก็มีแต่งานประจำ ไม่มีงานพัฒนาวิจัย อันนี้ก็เลยเป็นสาเหตุหนึ่งให้เรามีปัญหาเรื่องการพัฒนาองค์ความรู้ 
 
แต่ถ้าหากมีสถาบันวิจัยของกรมนั้นๆ เช่น กรมอุตุ กรมชลประทาน หรือ สทอภ.(GISTDA) ถ้าหากมีสถาบันวิจัยจัดให้เป็นหรือคล้ายๆ Nectech, TDRI ของแต่ละกรมไปเลย มีงบประมาณและการบริหารงานที่เป็นมีอิสระจากกรมนั้นๆ จะได้ไม่ต้องมีการเกรงใจเรื่องวิชาการกัน กล้าพูด กล้าแสดงความคิดเห็นเพราะไม่ต้องกลัวโดนหมายหัว ทำให้เหมือนเป็นเพื่อนร่วมงานกัน ผมว่าสถาบันกรมกองจะอยู่ต่อไปและพัฒนาต่อไปคู่กันได้ แต่ต้องมีงบพัฒนาบุคคลากรนะครับ ให้ได้ไปศึกษาต่อในระดับที่สูงที่สุดจนถึงระดับหลังปริญญาเอก แล้วไปสร้างคอนเนกชั่น ดึงโปรเฟสเซอร์ที่ตนทำงานด้วยมาช่วยกันวิจัยในแลปของตนในสถาบันวิจัยนั้นๆ อย่างนี้จะได้ผลกว่าส่งเด็กไปเรียนต่อต่างประเทศแต่กลับมาก็เข้ามาอยู่กระทรวงกันเต็ม ดร.เดินชนกัน วันๆเอาแต่ประชุม ไม่มีแลปวิจัย ไม่มีหน่วยงานวิจัยรองรับเหมือนกระทรวงวิทยาศาสตร์ที่มีดร.เยอะมากๆ แต่ไม่มีงานวิจัยจริงๆ 
 
ถ้าหากทำได้เช่นนี้ ผมว่าอีกหน่อยเราจะมีนักวิจัยที่เก่ง และมีผลงานในเชิงปฎิบัติ มีเปเปอร์ ออกมา มีองค์ความรู้ที่พัฒนาเอง ถ้านักวิจัยเหล่านี้อยากไปเป็นอาจารย์หลังจากทำงานได้สัก 5-10ปี เมืองไทยก็จะได้อาจารย์ที่เก่งวิจัย เอาประสบการณ์จริงๆมาสอนเด็กต่อ พัฒนาประเทศด้วยงานวิจัยต่อไป เหมือนญี่ปุ่น หรือประเทศที่พัฒนาแล้วทั้งหลายครับ